Dolnośląski Instytut Studiów Energetycznych

Premiere of the Report – Taking natural gas hostage

administrator — Mon, 05 Jun 2023 12:00:22 +0000

Launch of the new DISE report – Natural Gas in the Energy Transition in Poland

administrator — Fri, 27 Nov 2020 10:48:45 +0000

Gaz ziemny paliwem przejściowym w energetyce
– najnowszy raport ekspercki DISE

W swoim najnowszym Raporcie eksperci Dolnośląskiego Instytutu Studiów Energetycznych analizują możliwe warianty ścieżek transformacji z wykorzystaniem gazu ziemnego jako paliwa pomostowego, wyznaczają perspektywę osiągnięcia neutralności klimatycznej oraz szacują koszt przyjęcia Europejskiego Zielonego Ładu w Polsce.

Transformacja energetyczna to wyzwanie, którego realizacja wciąż rodzi wiele znaków zapytania. Na postawione pytania nie mamy jednoznacznej odpowiedzi pomimo tego, iż jak mogłoby się wydawać, wartości leżące u podstaw ochrony klimatu są elementem globalnego konsensusu. Nasilające się zmiany klimatyczne stają się przedmiotem wzrastającej aktywności ekologów, a czynniki te stały się kołem zamachowym zdecydowanych działań ze strony Unii Europejskiej, która wdraża nową wizję rozwoju gospodarczego Europy. Europejski Zielony Ład to wyzwanie dla wszystkich państw członkowskich, a w szczególności dla Polski. Nadrzędny cel osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. powoduje konieczność podjęcia radykalnych zmian, a przede wszystkim wyeliminowania wysokoemisyjnych paliw z miksu energetycznego.

„Dolnośląski Instytut Studiów Energetycznych podjął się próby opracowania scenariusza polskiej transformacji energetycznej uwzględniającej rolę gazu jako paliwa w procesie transformacji. Raport, do którego lektury serdecznie Państwa zapraszamy powstał w ramach grantu Europejskiej Fundacji Klimatycznej. Jest to próba pogodzenia dwóch racji, z jednej strony coraz silniejszych zielonych trendów wynikających z polityki klimatycznej, a z drugiej konieczności zapewnienia bezpieczeństwa dostaw oraz przeprowadzenia zmian w energetyce, w modelu społecznie akceptowalnym. Kompromis ten jest odzwierciedleniem głównej problematyki, poruszanej w opracowaniu, gdyż realizacja Europejskiego Zielonego Ładu to łączenie dwóch postulatów – kontynuacji wzrostu gospodarczego oraz zakończenia eksploatacji zasobów paliw kopalnych. Ta kompleksowa analiza roli gazu jako paliwa przejściowego w energetyce została opracowana przez ekspertów reprezentujących różne dziedziny nauki, tj. prawa, ekonomii oraz nauk społecznych w oparciu o aktualne trendy globalne, obowiązujące strategie gospodarcze w zakresie energii i klimatu oraz nasz stan wiedzy” – wskazał Remigiusz Nowakowski, prezes DISE.

Opracowanie zostało docenione przez Ministra Klimatu i Środowiska Michała Kurtykę, który uznał raport za ważny głos w dyskusji na temat transformacji energetycznej: „(…) idealnie wpasowuje się w prowadzoną na wielu forach dyskusję na temat transformacji energetycznej i interesującą szczególnie uczestników rynku w Polsce roli gazu ziemnego w tej transformacji. Niniejsza publikacja porusza bardzo ważny, nie tylko dla sektora gazowego, ale również dla całego sektora energetycznego i gospodarki, temat umiejscowienia gazu ziemnego zarówno w europejskich strategiach, jak i w krajowym miksie energetycznym.” – pisze w słowie wstępnym do raportu Minister Kurtyka.

Analizę oparliśmy na dwóch wariantach transformacji energetycznej, tj. scenariusza unijnego oraz zdywersyfikowanego. Pierwszy z nich oddaje założenia proponowane przez Europejski Zielony Ład, czyli pokazuje w jaki sposób przebiegałaby ścieżka polskiej transformacji energetycznej przy bezwzględnym podporządkowaniu się zielonej polityce unijnej (jest to perspektywa odejścia od węgla do 2035 r.). Drugi scenariusz jest naszą autorską wizją, która stanowi swoisty kompromis pomiędzy obowiązkiem realizacji ambicji unijnych, a możliwościami gospodarczymi naszego kraju (w tym przypadku odejście od węgla prognozowane jest na 2040 r.).

Obecnie, według danych Eurostatu udział OZE w Polsce wynosi ok. 12 %. Ten fakt w kontekście forsowanego przez Parlament Europejski poziomu ograniczenia emisji CO₂ o 60%do 2030 r., a przede wszystkim race to zero w perspektywie do 2050 r. wymusza na naszej gospodarce podjęcie zdecydowanych działań. Prezentowane przez nas scenariusze w zakresie przyszłości udziału poszczególnych źródeł energii nierozerwalnie wiążą się z celami klimatycznymi.

W prezentowanym raporcie przyjęliśmy tezę, że gaz ziemny będzie paliwem, które pozwoli na możliwie najszybsze odejście od spalania węgla na rzecz nisko i zeroemisyjnych źródeł energii. Twierdzenie to opieramy przede wszystkim na fakcie, że nie istnieje jedna wizja UE odnośnie struktury udziału paliw, a wskazane są jedynie cele, które miks energetyczny powinien realizować. Dążenie do wspólnego, celu przez tak zróżnicowane gospodarczo państwa członkowskie wymaga zindywidualizowania etapów i sposobów, w oparciu o które osiągnięta zostanie neutralność klimatyczna do 2050 r. Technologie gazowe mają niewątpliwie duży potencjał wykorzystania w procesie integracji sektorów (sector coupling), której efektem będzie funkcjonowanie hybrydowego systemu elektroenergetycznego, opartego o źródła gazowe, OZE oraz instalacje magazynowania energii z wykorzystaniem wodoru. Funkcjonująca w Polsce sieć gazowa pozwala działać „tu i teraz”, a jej rozwinięcie pozwala w krótkiej perspektywie znacząco obniżyć poziom emisji, by docelowo przekształcić tę infrastrukturę do wdrożenia zeroemisyjnych paliw takich jak np. zielony wodór.

Na poniższym wykresie przedstawiamy prognozowaną dostępność paliwa gazowego horyzoncie 2050 r. Pokazuje to, że na etapie pośrednim transformacji energetycznej dostępna ilość gazu pozwoli na zastępowanie nim paliw kopalnych, a docelowo jego zastosowanie będzie malało ze względu na wdrażanie na coraz szerszą skalę odnawialnych źródeł energii.

**Źródło: Rys. nr. 23, Dolnośląski Instytut Studiów Energetycznych, Gaz ziemny w procesie transformacji energetycznej w Polsce, 2020.**

Ze względu na potrzebę dywersyfikacji miksu paliwowego w Polsce, eksperci DISE zaproponowali własne, autorskie podejście. Wnioski zawarte w raporcie nie są tożsame ze stanowiskiem Europejskiej Fundacji Klimatycznej, która sfinansowała ten projekt, uznając za niezbędne rozpoczęcie publicznej dyskusji w Polsce na temat roli gazu w transformacji energetycznej. Pomimo różnicy stanowisk w wielu kwestiach, wspólnie uznajemy za kluczowe wdrożenie programów operacyjnych, które pozwolą wykorzystać środki z Just Transition Fund, będącego głównym instrumentem finansowym transformacji energetycznej, na rozwój zielonych źródeł energii, ciepłownictwa oraz nowoczesnych, zrównoważonych systemów grzewczych. Porównane scenariusze oparte są na analizie: zapotrzebowania na energię elektryczną, celów redukcji CO₂, istniejących oraz przyszłych mocy wytwórczych w KSE, dostępności paliwa gazowego, prognoz cen paliw oraz uprawnień do emisji CO₂ i mają za zadanie pokazać, że chociaż cel na poziomie UE jest jeden, to tempo jego osiągania musi być dostosowane do możliwości konkretnego państwa członkowskiego. Pomimo przyjęcia nadrzędności strategii unijnej, dochodzimy do wniosku, iż to skala upowszechnienia nisko i zeroemisyjnych technologii, która będzie wpływała na opłacalność, ich zastosowania, przyczyni się finalnie do zazielenienia miksu energetycznego Polski w perspektywie 2050 r.

Opracowanie to opiera się na obecnym stanie wiedzy na temat regulacji krajowych i europejskich. Inspirując zastosowanie nowych technologii w energetyce mamy świadomość dużej zmienności otoczenia gospodarczego, a co się z tym wiąże znacznego przyspieszenia zmian zachodzących na rynkach energii w ostatnim czasie. Mamy ogromną nadzieję, że nasz raport dobrze wpisuje się w dyskusję na temat roli gazu w procesie transformacji energetycznej oraz przyczyni się do wyboru optymalnego dla Polski modelu jej przeprowadzenia.

DISE Dolnośląski Instytut Studiów Energetycznych

CIRE.pl

https://www.cire.pl/item,207317,8,1,6,0,353502,0,gaz-ziemny-paliwem-przejsciowym-w-energetyce—najnowszy-raport-ekspercki-dise-.html#komentarz

Biznes Alert

https://biznesalert.pl/dise-raport-gaz-paliwo-przejsciowe-energetyka/

Nowa Energia

https://nowa-energia.com.pl/2020/11/16/gaz-ziemny-paliwem-przejsciowym-w-energetyce-najnowszy-raport-ekspercki-dise/

Teraz Środowisko

https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/gaz-ziemny-paliwo-przejsciowe-transformacja-raport-DISE-9514.html

Kapitał Dolnośląski

http://www.kapitaldolnoslaski.pl/gaz-ziemny-paliwem-przejsciowym-w-energetyce-najnowszy-raport-ekspercki-dise/

Kapitał Polski

http://kapitalpolski.pl/gaz-ziemny-paliwem-przejsciowym-w-energetyce-najnowszy-raport-ekspercki-dise/

Speech by Jarosław Dybowski, Executive Director for power industry, PKN Orlen S.A., Thematic session – Race to Zero Forum

administrator — Tue, 20 Oct 2020 09:45:37 +0000

W panelu dyskusyjnym pt. Morska energetyka wiatrowa sposobem na dekarbonizację polskiego miksu energetycznego, Jarosław Dybowski, Dyrektor ds. Energetyki PKN Orlen S.A. powiedział, że: do 2050 r. Orlen chce być neutralny pod kątem emisji. Poparł to uzasadnieniem, że spółka ma przygotowany bardzo precyzyjny plan do 2030 r., więc wie jakie działania musi podjąć, z jakich środków skorzystać oraz jakie inwestycje musi poczynić. J. Dybowski zapowiedział, że: w 2030 r. jedną z największych inwestycji Orlen będzie offshore. Pierwszym projektem w tej perspektywie czasowej będzie morska farma wiatrowa o mocy do 1200 MW. Jednakże zdaniem Dyrektora Dybowskiego plany spółki są o wiele szersze; ma powstać o wiele więcej projektów na Bałtyku i nie tylko będzie to polski offshore. W przemyśle rafineryjnym Orlen deklaruje redukcję emisji o 20%, a w energetyce o 33% do 2030 r.

Jarosław Dybowski stwierdził, że plan Orlenu jest bardzo konkretny, gdyż jest skoncentrowany na zwiększenie wydajności swoich produktów petrochemicznych. Nowe inwestycje mają być mniej agresywne dla środowiska. Dyrektor Dybowski powiedział, że opracowany już został program przejścia z zakładów opalanych węglem na paliwo gazowe. Podkreślił jednocześnie, że: gaz będzie rozwiązaniem przejściowym w procesie transformacji energetycznej, ale duży portfel OZE musi zostać wyrównany z gazem. Dodał on, że Orlen ma opracowane technologie magazynowania, lecz na razie jeszcze nie są dostępne ze względu na wysoki koszt. Stąd Orlen zamierza połączyć offshore z innymi technologiami, które pozwolą osiągnąć cel neutralności klimatycznej.

J. Dybowski zapowiedział, że w przyszłym roku Orlen będzie miał już wszystkie zezwolenia niezbędne dla realizacji inwestycji offshore, a obecnie pracuje w zakresie inżynieryjnym, nad łańcuchem dostaw, prowadząc bardzo zaawansowane rozmowy dotyczące różnego rodzaju umów, przeprowadza odwierty geologiczne i badania środowiskowe. Projekt offshore rozpoczęliśmy 2 lata temu, a już dziś jesteśmy mocno zaawansowani w tym zakresie, z czego się ogromnie cieszę– dodał. Celem Orlen jest rozpoczęcie instalacji offshore w 2024 r. i planowe ukończenie jej w 2026 r. w zależności od m.in. czynników pogodowych, ale wciąż istotne jest przyjęcie oczekiwanych ram prawnych. Dziś dla Orlen nas ważne jest, by znaleźć finansowanie warunkujące powodzenie projektów, więc do końca roku będą prowadzone przez spółkę rozmowy z instytucjami finansowymi. Jednocześnie Orlen prowadzi rozmowy z potencjalnymi inwestorami, pozostając w przekonaniu, że do końca roku zostaną one sfinalizowane.

Swoją wypowiedź J. Dybowski zakończył, mówiąc, że: konieczne jest dziś zwrócenie uwagi na łańcuch dostaw, gdyż musimy dogadać się z lokalnymi portami, które będą mogły obsługiwać farmy w przyszłości oraz z dostawcami stali. Dziś jest to wyzwanie, gdyż robiąc to po raz pierwszy musimy zbudować całą infrastrukturę od zera.

Speech by Iweta Opolska, Director of the gas trading office PKN Orlen S.A., Thematic Session – Gas in the Energy Transition

administrator — Tue, 20 Oct 2020 09:35:51 +0000

Iweta Opolska, Dyrektor Biura Handlu Gazem PKN Orlen S.A. wystąpiła I dnia VI Kongresu Energetycznego DISE w ramach sesji tematycznej poświęconej gazowi w transformacji energetycznej z referatem: Gaz ziemny-paliwo schyłkowe, przejściowe, czy paliwo przyszłości? Punktem rozważań I. Opolskiej była próba odpowiedzi na pytanie jaką rzeczywiście spośród trzech wymienionych ról będzie odgrywał gaz w polskiej ścieżce transformacji energetycznej.

Uzasadniając te trzy warianty, Iweta Opolska zdefiniowała gaz jako: paliwo schyłkowe, bo wciąż jest ono paliwem kopalnym, paliwo przejściowe, bo jest dostępne i mniej emisyjne, a paliwo przyszłości, dlatego, że posiada elastyczność, pozwalającą uzupełnić niestabilną pracę OZE.

Na wykresie I. Opolska zaprezentowała zapotrzebowanie na gaz ziemny od 1992 r., z którego wynika, że do 2005 r. zużycie gazu w UE systematycznie rosło, następnie do 2010 r. było na podobnym poziomie z niewielkim okresem wahań związanych ze światowym kryzysem, a od tego momentu po dziś zapotrzebowanie na gaz jest nieco niższe niż wcześniej. Z danych przedstawionych na wykresie wynika wniosek, że od 1992 r. do 2008 r. rośnie zapotrzebowanie na energię elektryczną, a w energetyce rośnie zapotrzebowanie na gaz ziemny zarówno w Polsce, jak i na całym świecie.

W swoim wystąpieniu Iweta Opolska pokazała, że zużycie gazu ziemnego w UE w 2018 r. wynosiło 35 % w energetyce, a w największym odsetku w gospodarstwach domowych. Zużycie gazu ziemnego w 2018 r. w Polsce wynosiło 25 % w energetyce, a najwięcej stanowiło również w gospodarstwach domowych. Jednocześnie zaznaczyła ona, że gaz to nie tylko energetyka, ale jego zastosowanie wyraża się szerokim udziałem w: hutnictwie, petrochemii i chemii oraz w przemyśle. Konkludując, Dyrektor Opolska powiedziała, że: eliminując gaz ziemny z energetyki, nie wyeliminujemy go z gospodarki.

Następnie w wystąpieniu I. Opolska odniosła się do horyzontu czasowego zapotrzebowania na gaz, przekonując, że do 2030 r. gaz będzie paliwem funkcjonującym w UE, a według najbardziej zielonego scenariusza BP jego udział spadnie o 30 %, stąd medianą różnych scenariuszy ma być udział gazu na poziomie -5 %. Niektóre prognozy przewidują wręcz wzrost zużycia gazu ziemnego, stąd Iweta Opolska podsumowała te analizy, mówiąc: w najbliższej dekadzie gaz ziemny będzie przeżywał złotą erę, będąc paliwem przejściowym.

Odnosząc się do dalszej perspektywy czasowej, czyli na lata: 2030 – 2050 Dyrektor Opolska zauważyła, że wszyscy autorzy raportów podejmujących kwestię gazu zgadzają się co do spadku zużycia gazu ziemnego, tylko różnice tkwią w dynamice widzenia tego spadku. W tym okresie mediana spadku wynosić ma ok. -24 %. Natomiast żadne analizowane przez Iwetę Opolską opracowanie nie przewiduje do 2050 r. całkowitego wyeliminowania gazu ziemnego w UE.

Czynniki wskazane przez I. Opolską, które determinują tempo obniżania udziału gazu to: polityka klimatyczna UE, innowacje oraz wzrost efektywności energetycznej.

Co istotne, I. Opolska odnosząc te uwarunkowania do sytuacji polskiej na gruncie nowego PEP2040 zauważyła, że w tym okresie nastąpi trzykrotny wzrost energii elektrycznej z gazu. Do 2050 r. ma spadać produkcja energii z gazu, ale mają rosnąć moce zainstalowane w gazie.

Przechodząc od scenariuszy do konkretnych działań, które należy podjąć celem walki o redukcję emisji I. Opolska przedstawiła najważniejsze wyzwania dla rynku gazu. Za takie uznała przed operatorami przesyłowymi sieci gazowych konieczność dążenia do: większej synchronizacji operatorów systemowych gazowych i energetycznych, utrzymania mocy przesyłowych pomiędzy rynkami, wykorzystania magazynów pod bilansowanie energetyki oraz rozbudowy narzędzi do poprawy bilansowania dobowego rynku gazu. Z kolei wyzwania: utrzymania stabilności produkcji gazu oraz elastyczności kontraktów zakupowych gazu ziemnego odniosła do dostawców gazu ziemnego.

Podsumowując swoje wystąpienie Iweta Opolska powiedziała: dziś wyzwanie to nie jest tylko eliminacja gazu ziemnego z energetyki, lecz szukanie jego zamienników w pozostałych gałęziach gospodarki. Najlepszymi zamiennikami gazu ziemnego są obecnie: biogaz, biometan i wodór. Polska musi wdrażać innowacje, wprowadzać zachęty podatkowe i dofinansowania dla nowych technologii oraz integrować się z innymi państwami, gdyż samodzielna realizacja planu nie jest możliwa.

Speech by Jarosław Dybowski, Executive Director for power industry, PKN Orlen S.A., Thematic session – European Green Deal

administrator — Tue, 20 Oct 2020 09:24:04 +0000

Jarosław Dybowski, Dyrektor ds. Energetyki w PKN Orlen S.A. w swoim wystąpieniu w pierwszym panelu dyskusyjnym VI Kongresu Energetycznego DISE, pt. European Green Deal – zielony plan odbudowy dla Europy przedstawił perspektywę Orlenu na ścieżce do realizacji celów Europejskiego Zielonego Ładu.

Dyrektor J. Dybowski podkreślił, że cel neutralności UE jest niezwykle skomplikowany, a Orlen bardzo długo przygotowywał się do podjęcia decyzji co do ogłoszenia neutralności klimatycznej, co zostało poprzedzone szeregiem analiz. Powiedział on, że: do 2030 r. spółka planuje podjąć konkretne działania zmierzające do ograniczenia emisji w rafinerii petrochemii o 20%, a w energetyce o 33%. W energetyce będzie to jego zdaniem możliwe poprzez zwiększenie płynności wytwarzania energii oraz poprzez wykorzystanie OZE. Sztandarowym projektem Orlen jest dziś budowa morskiej farmy wiatrowej o mocy 1200 GW, ale J. Dybowski zaznaczył, że gdyż plany PKN Orlen są o wiele ambitniejsze, ale dopiero zostaną przedstawione w nowej strategii.

Wyrazem wdrażania zielonych trendów przez Orlen jest zdaniem Dyrektora Dybowskiego przejście w elektrowni Ostrołęka z węgla na gaz, co w jego ocenie ma pokazać, że inwestycje spółki dążą do ograniczenia emisji.

Jarosław Dybowski zapowiedział, że do 2021 r. Orlen chce wybudować hub wodorowy we Włocławku. Ma to być wyrazem dostosowywania się Orlenu do nowych uwarunkowań środowiskowych i zrealizowania deklaracji, że PKN Orlen do 2050 r. będzie neutralny klimatycznie.

W odpowiedzi na pytanie dotyczące przyszłości Orlenu w synergii z PGNiG podkreślił on potrzebę przeprowadzenia fuzji spółek, gdyż: dziś dla energetyki istotna jest zdolność finansowa. Połączenie dwóch spółek o tak wysokim potencjale pozwala na zrealizowanie nowej polityki unijnej, a tym samym osiągniecie neutralności klimatycznej. Dyrektor Dybowski uzasadnił to stwierdzeniem, że: fuzja jest potrzebna, bo jeśli będziemy działać osobno, to najprawdopodobniej dłużej i drożej. Uzyskamy zatem ten sam cel, ale szybciej i lepiej.

Gas as a bridge fuel for the Polish energy transformation. DISE on the future of gas at XXIII. GAZTERM 2020 Conference

administrator — Wed, 14 Oct 2020 18:01:02 +0000

2020 rok to moment przełomowy dla energetyki, której przyszłość determinują cele polityki proklimatycznej. Na forum unijnym trwa dyskusja nad zwiększeniem ambicji w zakresie redukcji emisji CO₂ do nawet 55%. Nowe zielone strategie stają w kontrze do postpandemicznego spowolnienia, których realizacja jest wyzwaniem w kierunku wdrażania megatrendów, mogących zapewnić Polsce niezależność energetyczną.

Już po raz XXIII. w dniach 27 – 30 września 2020 r. w Międzyzdrojach odbyła się konferencja Gazterm, pod hasłem: Szczyt gazowy Trójmorza, bezpieczeństwo, integracja, transformacja. Najwybitniejsi eksperci rynku gazu, ministrowie, politycy i przedsiębiorcy debatowali nad konsekwencjami realizacji postanowień Europejskiego Zielonego Ładu dla polskiego gazownictwa. Patronat merytoryczny nad konferencją objął Dolnośląski Instytut Studiów Energetycznych. Tematyka tegorocznej edycji Gazterm jest zbieżna z problematyką analiz prowadzonych przez DISE, a w szczególności z nowym projektem badawczym Instytutu. Remigiusz Nowakowski, Prezes Zarządu DISE zapowiedział, że w listopadzie br. będzie miała miejsce premiera raportu poświęconego analizie roli gazu, jako paliwa pomostowego w procesie transformacji polskiej energetyki. Raport będzie pionierskim opracowaniem, które diagnozuje przyszłość gazu ziemnego w co najmniej najbliższych dwóch dekadach, kiedy następować będzie stopniowa redukcja udziału węgla i jednoczesna intensyfikacja OZE.

Przyszłość paliwa gazowego, którego rozwój zapowiada Zielony Ład to także zagadnienie, wokół którego trwała dyskusja w panelu pt. Nowa strategia dla gazu ziemnego i ropy naftowej w dobie transformacji energetycznej (A new strategy for natural gas and oil during the energy transition). Prelegenci debatowali nad wykorzystaniem gazu, jako paliwa pomostowego na drodze do neutralności klimatyczno-energetycznej, próbując odpowiedzieć na pytania: czy możliwa jest docelowa eliminacja gazu ziemnego na rzecz 100% OZE, jak wdrożyć zielony wodór do w pełni zintegrowanego systemu energetycznego oraz jaki będzie koszt transformacji dla branży gazowej. Adam Wawrzynowicz, radca prawny w Kancelarii Wawrzynowicz i Wspólnicy sp.k. skierował pierwsze pytanie do Piotra Dziadzio, Sekretarza Stanu w Ministerstwie Klimatu o potencjał gazu, jako paliwa, które zdynamizowałoby proces przejścia na energetykę zeroemisyjną. Podkreślił on, że: gaz jest wydajny i stabilny w przeciwieństwie do OZE, na które negatywnie oddziaływują m.in.: zmiany cyrkulacji w atmosferze, czy wybuchy wulkanów. Jego zdaniem istnieje szereg czynników, które mogą stawiać polski offshore pod znakiem zapytania, a Polska powinna wykorzystać własny potencjał, którym jest gazownictwo. Minister powiedział, że: Rzeczpospolita przygotowuje się do budowy elektrowni atomowej, bo tylko stabilne źródło energii może zapewnić bezpieczeństwo energetyczne, co jest bardzo istotne patrząc na transformację energetyczną i politykę Zielonego Ładu. Jednocześnie Minister Dziadzio wskazał, że: konieczny jest wielkoskalowy rozwój zielonych paliw, gdyż to właśnie skala decyduje o tym, jakie źródło można efektywne i opłacalnie używać, co wymaga dostosowania legislacji i uzasadnienia ekonomicznego. Remigiusz Nowakowski, Prezes DISE potwierdzając tezę, że konieczna jest dywersyfikacja źródeł energii w Polsce podkreślił, że wykorzystanie gazu byłoby właściwą odpowiedzią Polski na światowe trendy, gdyż jest on paliwem niskoemisyjnym, mówiąc: gaz to początek transformacji, a przyszłość należy do biometanu i wodoru. Podkreślił On, że właśnie DISE w swoim raporcie podejmuje się próby odpowiedzi co do przyszłości wykorzystania gazu w Polsce w oparciu o analizę trzech możliwych scenariuszy. Prezes DISE powiedział, że tempo polskiej transformacji nie jest takie, jak pozostałych państw UE, więc wielowymiarowe wykorzystanie gazu w ciepłownictwie, czy w elektroenergetyce przyczyniłoby się do znaczącego ograniczenia poziomu smogu, a tym samym stanowiłoby to konsekwentną realizację celów klimatycznych. Robert Perkowski, Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGNiG SA podzielił zdania swoich przedmówców co do niestabilności OZE i w związku z tym potencjału Polski do: bycia animatorem rynku biometanu oraz zielonego wodoru, do którego produkcji mogłaby zostać wykorzystana infrastruktura gazowa. Robert Perkowski podkreślił otwartość PGNiG na European Green Deal, czego wyrazem ma być nowa strategia ukierunkowana na ochronę: środowiska, zdrowia i powietrza. Moderator Adam Wawrzynowicz stwierdził, że tegoroczna debata pokazuje, że idee te są już faktem, a nie tylko odległą koncepcją. Paweł Stańczyk, Prezes Zarządu PGNiG TERMIKA powiedział, że kluczem jest docieranie do możliwie szerokiego grona odbiorców w sposób bezpieczny dla środowiska, nazywając to zielonym zwrotem w ciepłownictwie. Grzegorz Bujnowski, reprezentujący Biuro Handlu Gazem PKN Orlen wskazał, że analizy zarówno polskich, jak i zagranicznych raportów prognozujące popyt na gaz pokazują, że można być spokojnym co do przyszłości gazu. Paweł Turowski, przedstawiciel Biura Bezpieczeństwa Narodowego powiedział o tym, że transformacja jest możliwa, podobnie jak finansowanie rynku gazu, ale sektor ten wymaga rozwijania wspólnotowych projektów w zakresie transformacji energetycznej, czyli zacieśniania współpracy państw zmierzających do jednolitego celu. Remigiusz Nowakowski dodał jeszcze, że istotne jest skoncentrowanie na niezależność paliwową, a więc produkcję, a nie import energii. Zaznaczył, że rządowe projekty wspierające energetykę rozproszoną mają wielkie znaczenie, by podążać w kierunku państw-liderów nowoczesnej energetyki. Panel podsumował Minister Piotr Dziadzio, mówiąc o tym, że wyzwaniem na najbliższe lata jest właściwe wykorzystywanie nadwyżki biometanu i energii z OZE, czyli magazynowanie, który to problem może rozwiązać wodór. Piotr Dziadzio podkreślił, że do nadpodaży energii można wykorzystać np. górotwory, a następnie tę energię wykorzystać w transporcie i elektrociepłowniach.

Przyszłość leży w naszych rękach. Jaka będzie Europa – to zależy od nas, powiedziała Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej ogłaszając Orędzie o stanie Unii 2020. Europa ery Europejskiego Zielonego Ładu to koncepcja ambitna, odważna i dalekosiężna, ale możliwa do zrealizowania, jeśli włączymy się w proces zielonej transformacji już teraz. Przed Polską wielkie wyzwanie, by już za 30 lat inaugurować neutralność klimatyczno – energetyczną. Pierwszym krokiem do jej osiągnięcia jest ograniczenie paliw węglowych, co jest możliwe przy wykorzystaniu krajowego potencjału infrastruktury gazowej. Włączenie się Polski w inicjatywę Trójmorza, rozwijanie partnerstwa transatlantyckiego oraz realizacja projektu hubu gazowego to wyzwania na drodze w kierunku zeroemisyjnej gospodarki.

Aleksandra Pinkas

Report from the webinar: “Cyberchronous in the era of chaos – how an outsider becomes an insideer”, prepared by BiznesAlert

administrator — Fri, 05 Jun 2020 12:35:02 +0000

Organizator

Partnerzy wydarzenia

JAK DBAĆ O CYBERBEZPIECZEŃSTWO W MIEJSCACH PRACY?

Podczas webinaru „Cyberochrona w dobie chaosu, czyli jak outsider staje się insiderem” odbył się panel dyskusyjny na temat cyberbezpieczeństwa w miejscach pracy. Wydarzenie zorganizował Dolnośląski Instytut Studiów Energetycznych (DISE) pod patronatem BiznesAlert.pl. Moderatorem dyskusji był redaktor naczelny Wojciech Jakóbik.

CYBERBEZPIECZEŃSTWO FIRM

– Aktywna ochrona bazuje na akceptacji faktu, że nie jesteśmy w stanie utrzymać cyberprzestępców z daleka od naszej sieci. Istnieją dwa kategorie zabezpieczeń: prewencyjne i detekcyjne. Zawsze należy zastanowić się co chcemy chronić, trzeba zrozumieć kontekst, w którym działamy, oraz zrozumieć rodzaj niebezpieczeństwa, dopiero wtedy przechodzimy do wdrażania zabezpieczeń. Żeby bronić się przed cyberatakami, potrzebne są systemy, które będą w stanie analizować zagrożenie, i tu pomocna może być sztuczna inteligencja. W zależności od krajów różnie wygląda nastawienie do takich kwestii. Jednak działania takie należy prowadzić w sposób oparty na wiedzy jak działają cyberprzestępcy – zastrzegł. Wciąż mamy problem z kulturą cyberbezpieczeństwa w miejscach pracy. Pracownicy wiedzą jak zachowywać się bezpiecznie, ale niestety nie zawsze to robią. Istotne jest podejście do haseł. Hasła nie tylko powinny mieć różnego rodzaju symbole; powinny być też jak najdłuższe – powiedział Aleksander Ludynia z firmy Software as a Service.

– Pracownik jest najsłabszym ogniwem cyberbezpieczeństwa z różnych powodów. Musimy przygotować ludzi do tego, co się może wydarzyć. Dane użytkowników z telefonu można wykraść na przykład przez podstawienie pliku muzycznego. Źródłem danych może być też połączenie z drukarką przez biurowe wi-fi. Coraz więcej pracowników będzie pracowało z domów, a do biur będą przychodzić rotacyjnie. Będziemy mieli coraz więcej interakcji poprzez sieć, w związku z czym będziemy potrzebowali coraz więcej zabezpieczeń. Chociaż nie wszyscy będą pracować w trybie home office, to spotkania fizyczne cały czas będą konieczne – mówił Tomasz Szpikowski, prezes Bergman Engineering.

– Za cyberbezpieczeństwo w firmach odpowiedzialny jest każdy pracownik, pytanie w jakim zakresie i w jakich przypadkach. Wyróżniamy trzy rodzaje odpowiedzialności w tym obszarze: odpowiedzialność dyscyplinarna pracownika wobec spółki, odpowiedzialność pracownika wobec organów zewnętrznych, oraz odpowiedzialność spółki wobec organów zewnętrznych. Pracodawca powinien kontrolować czy pracownik przestrzega regulaminu w ramach miejscach pracy, a w dalszej kolejności prawa krajowego, ale odpowiedzialność ta powinna być adekwatna do ryzyka. Dyrektywa NIS regulująca te sprawy została implementowana do prawa polskiego. Odpowiednia ustawa zmieniła to, że po raz pierwszy w Polsce pojawiła się regulacja prawna, która mówi o tym, jakie środki techniczne należy wdrożyć w firmie w zakresie cyberbezpieczeństwa. Musi powstać lista kontrolna, w której ustalone jest jakie obowiązki wynikają z tej ustawy – powiedział radca prawny Paweł Gruszecki.

Autor: Michał Perzyński

Źródło: https://biznesalert.pl/dise-cyberochrona-w-dobie-chaosu-panel-relacja/

SIENKIEWICZ: ZAMIAST ZIMNEJ WOJNY TOCZY SIĘ GORĄCA WOJNA W CYBERPRZESTRZENI

– Mamy permanentną walkę w cyberprzestrzeni, gdzie po jednej stronie mamy te dwa państwa, a po drugiej stronie państwa zachodnie. Przypomina to sytuację z czasów zimnej wojny, z tym, że teraz mamy do czynienia z wojną gorącą, ale w cyberprzestrzeni- powiedział dr Marcin Sienkiewicz (Uniwersytet Wrocławski, ekspert Dolnośląskiego Instytutu Studiów Energetycznych) na webinarze „Cyberochrona w dobie chaosu, czyli jak outsider staje się insiderem” zorganizowanym przez DISE pod patronatem BiznesAlert.pl.

CYBERBEZPIECZEŃSTWO I ENERGETYKA

– Według niemieckiego Federalnego Biura Bezpieczeństwa Informacji, zwiększa się liczba ataków, w których wykorzystuje się zaawansowane złośliwe oprogramowanie na przedsiębiorstwa, infrastrukturę krytyczną, administrację, placówki badawcze oraz obywateli. Coraz więcej ataków polega na blokowaniu komputerów oraz kradzieży danych celem wymuszenia okupu. Trend ten obserwuje się od zakończenia 2015 roku. Jest to poważny problem, ponieważ grozi destabilizacją pracy administracji państwowej czy szpitali – powiedział Sienkiewicz.

– W wymiarze strategicznym występuje ujęcie militarne zagadnienia, takie jak cyberterroryzm, działalność wywiadowcza, czy walka zbrojna w cyberprzestrzeni. Zagrożenia cyberprzestrzeni są konsekwencją toczącej się w niej walki, która może przybierać postać „konfliktu cybernetycznego” w formie aktywizmu i haktywizmu – mówił ekspert.

– Celem ataków i przedmiotem ochrony jest infrastruktura krytyczna, w tym energetyczna, taka jak sieci wysokiego napięcia, magazyny gazu, terminale, gazociągi i elektrownie. Nie jest to ochrona fizyczna i prawna, ale też ze strony IT. Z racji wagi funkcjonowania tej infrastruktury, jest to kuszący obiekt ataku dla wrogów. Za bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej odpowiedzialni są w pierwszej kolejności operatorzy tej infrastruktury – mówił dr Marcin Sienkiewicz.

Z przywołanych przez niego wypowiedzi polityków wynika, że za większość ataków hakerskich odpowiadają osoby wspierane przez dwa państwa: Chiny i Rosję. – Mamy permanentną walkę w cyberprzestrzeni, gdzie po jednej stronie mamy te dwa państwa, a po drugiej stronie państwa zachodnie. Przypomina to sytuację z czasów zimnej wojny, z tym, że teraz mamy do czynienia z wojną gorącą, ale w cyberprzestrzeni. Kluczem do walki z cyberterroryzmem jest świadomość użytkowników cyberprzestrzeni – podsumował.

Opracowanie: Michał Perzyński

Źródło: https://biznesalert.pl/dise-sienkiewicz-webinar-cyberbezpieczenstwo-energetyka/

RES auction results in Poland against the European Green Deal – what was important for the energy sector in 2019 and what will play a key role in 2020

administrator — Wed, 29 Jan 2020 13:37:07 +0000

Miniony rok obfitował w wiele istotnych wydarzeń dla branży energetycznej w Polsce. Z jednej strony byliśmy świadkami ogłoszonego przez nową Komisję Europejską dokumentu European Green Deal, z drugiej zaś pojawił się projekt Polityki Energetycznej Polski do 2040, który na tle celów stawianych przez Unię Europejską wydaje się dość konserwatywny. Pojawił się jednak istotny sygnał dla rynku, w którą stronę będzie podążać polska energetyka. Mamy tu na myśli opublikowane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wyniki aukcji na sprzedaż energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. W niniejszym artykule postaramy się syntetycznie odnieść do przywołanych zdarzeń i poddać je krótkiej analizie, a także zastanowić co będzie miało kluczowy wpływ na branżę w 2020 roku.

Rok 2019 zakończył grudniowy szczyt w Brukseli, którego wynikiem było wydanie Komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Europejskiego Zielonego Ładu. [1] Dokument ten w opinii publicznej poddawany jest dyskusji, nierzadko krytycznej. Z prawnego punktu widzenia Komunikat UE należy to tzw. „soft law”, a więc pozbawiony jest mocy wiążącej. Jednakże ma znaczenie prawnie doniosłe i jest wyrazem realizacji uprawnień UE wyrażonych w art. 6 Traktatu Funkcjonowaniu Unii Europejskiej do wspierania, koordynowania lub uzupełniania działań państw członkowskich. Komunikat pełni bardzo istotną rolę dla uzasadniania aktów prawnie wiążących, których dotyczy, podnosi ich jakość oraz silnie akcentuje cele w nich wyrażone.

Najważniejszym zadaniem dla UE wyrażonym w Europejskim Zielonym Ładzie jest zrealizowanie idei neutralności klimatycznej do 2050 r. Szczegółowo działania, które należy podjąć wskazano w Aneksie do Europejskiego Zielonego Ładu.[2] Ukierunkowano je m.in. na zapewnienie: czystości i bezpieczeństwa energii, nowej strategii przemysłowej, inteligentnej mobilności, ekologizacji polityki rolnej, bioróżnorodności, czy zeroemisyjności. Ambicja osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. ma determinować pozostałe działania na rzecz transformacji energetycznej. Jednakże nie jest to proste zadanie, czego powodem jest zróżnicowanie wewnętrzne UE. Hasło Unii Europejskiej, „in varietate concordia”, zjednoczeni w różnorodności pokazuje trudności prawne, stojące przed jej organami, aby stworzyć prawo dostosowane do wszystkich państw członkowskich. W harmonogramie działań do Europejskiego Zielonego Ładu pierwsze miejsce zajmuje wydanie „prawa o klimacie”, a do połowy br. utworzony zostanie plan, którego zadaniem będzie umożliwienie osiągnięcia w 2030 r. przynajmniej 50 % celu klimatycznego z ambicją do 55 %. Konieczna będzie także rewizja stosownych aktów prawnych, jak chociażby Dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej, czy Dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii. Istotną rolę będzie miało także utworzenie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, który będzie odpowiedzią na negatywne skutki transformacji energetycznej, tj; wykluczenie społeczne, czy brak środków na termomodernizacje oraz będzie wspierał edukację i podnoszenie kompetencji do pracy w nowych sektorach gospodarki. Komisja zauważa potrzebę współpracy z państwami członkowskimi nie tylko na szczeblu centralnym, ale także samorządowym, by uwzględnić zróżnicowanie terytorialne oraz efektywniej wykorzystać potencjał regionalny.

Jest to wielkie wyzwanie, aby niemalże cały kontynent osiągnął powyższe cele wspólnie, biorąc pod uwagę dynamiczny rozwój innych państw. Już w 1963 r. w Stanach Zjednoczonych dostrzeżono potrzebę prawnej ochrony klimatu poprzez wydanie Clean Air Act. [3] Do dziś USA pozostaje liderem rozwiązań technologicznych w tym obszarze, chociaż działania polityczne administracji Prezydenta Trumpa mogą wskazywać na weryfikację dotychczasowej polityki USA w obszarze klimatu. Warto również podkreślić dynamiczny postęp przechodzenia Chin będących obecnie największym emitentem CO₂ na świecie na zieloną ścieżkę energetyczną. Zgodnie z XIII 5- letnim Planem Rozwoju Źródeł Odnawialnych Energii Chiny deklarują osiągnięcie 15 % udziału OZE w finalnym zużyciu energii do 2020 r., a w 2030 r. udział OZE na poziomie 20 %. [4]

Jakie skutki wynikają dla Polski z Europejskiego Zielonego Ładu? Obligatoryjne jest zwiększenie udziału źródeł odnawialnych w miksie energetycznym. Zgodnie z Pakietem klimatyczno-energetycznym mają one w 2020 r, stanowić 15 % w finalnym zużyciu energii, a zaktualizowany projekt Polityki energetycznej Polski do 2040 r. stawia za cel osiągniecie co najmniej 21-23 % OZE do 2030 r., zakładając zwiększone wsparcie środkami UE. Założenia te pokazują dysonans pomiędzy progami z grudniowego szczytu UE, jednocześnie tłumacząc oczekiwania Polski na wydłużenie czasu na wdrożenie tych zmian. W konkluzjach z posiedzenia w dniu 12 grudnia 2019 r. Rada Europejska zatwierdziła cel osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., jako kontynuację postanowień porozumienia paryskiego. Jednocześnie dostrzegła, że jedno państwo nie może zobowiązać się do realizacji tego celu i do tej kwestii Rada Europejska odniesie się w czerwcu 2020 r. [5] Eksperci z WiseEuropa i Client Earth, w swoim ostatnim opracowaniu wskazują, że istotną barierą do poznania polskiej sytuacji rynku energii jest zapora prawna polegająca na objęciu pomocy państwa tajemnicą przedsiębiorcy, jako przesłanki ograniczającej dostęp do informacji publicznej. Autorzy sugerują, iż wytyczne dotyczące środowiska i energii (EEAG) mogą rozwiązać ten problem w postaci ewentualnego zakazu udzielania pomocy państwa na rzecz energetyki konwencjonalnej, jednakże jest to poddawane dyskusji z uwagi na swobodę kształtowania przez państwa swojego miksu energetycznego wynikającą z art. 192 ust. 2 TFUE. [6] Nie sądzimy jednak, aby takie formalistyczne podejście doprowadziło do zbliżenia stanowisk Polski oraz Komisji Europejskiej. Wydaje się, że kluczowym dla znalezienia skutecznego kompromisu będzie raczej uwzględnienie różnej pozycji startowej państw członkowskich i dopasowanie do niej tempa osiągania celów klimatycznych oraz zapewnienie proporcjonalnie większych środków finansowych na przeprowadzenie transformacji energetycznej.

W tym miejscu należałoby zadać pytanie, czy rzeczywiście możliwe jest wprowadzenie jednolitych dla wszystkich państw członkowskich ram prawnych? Uważamy, że należałoby zindywidualizować ścieżkę transformacji, biorąc pod uwagę jednomyślność państw co do kierunków zmian, przeciwdziałając tym samym negatywnym skutkom nagłych zmian strukturalnych gospodarki. Uzasadnieniem dla indywidualnego podejścia jest fakt różnego poziomu startowego Polski, która nie mogła przyjąć Planu Marshalla, a więc planu odbudowy gospodarki po II wojnie światowej i konsekwencje tego faktu ponosi do dzisiaj. Nowym ramom prawnym powinny towarzyszyć mechanizmy wsparcia poszczególnych sektorów oraz systemy zachęt dla społeczeństwa, by zwiększyć jego świadomość i jednocześnie partycypację obywatelską w transformacji energetycznej. To powinien być jeden z kluczowych argumentów, jakich użyje polski rząd podczas czerwcowego posiedzenia Rady Europejskiej, kiedy to powinny zapaść ustalenia dot. zasad na jakich Polska przystąpi do Europejskiego Zielonego Ładu. Nie ulega jednak wątpliwości, że nie mamy alternatywy i powinniśmy podobnie jak większość państw UE podążać zgodnie z globalnym trendem odchodzenia od paliw kopalnych na rzecz większego udziału OZE w miksie paliwowym.

Odnawialne źródła energii i ich wzrastający udział w miksie energetycznym, zarówno unijnym, jak i krajowym, to niewątpliwie jeden z obszarów strategicznych działań w procesie dekarbonizacji. Dlatego też wato w tym miejscu dokonać oceny sytuacji, w której znajduje się Polska. Niestety raczej nie uda się nam zrealizować założonego celu 15% udziału OZE w 2020 r. jednak pozytywnym zjawiskiem było uruchomienie nowego systemu wsparcia dla OZE, który powinien zwiększyć dynamikę ich rozwoju. Obiecujące są wyniki aukcji z 2019 r., które postaramy się teraz krótko podsumować.

Ustawa o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. 2015 poz. 478), zwana dalej „Ustawą o OZE” nakłada na Prezesa URE obowiązek (art. 73) ich przeprowadzenia nie rzadziej niż raz w roku. Na przełomie listopada i grudnia 2019 r. odbyło się 12 aukcji, z czego w myśl art. 78 ust. 5 rozstrzygnięto 5 aukcji. Rozporządzenie Ministra Energii z dnia 15 maja 2019 r. w sprawie ceny referencyjnej energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w 2019 r. oraz okresów obowiązujących wytwórców, którzy wygrali aukcje w 2019 r., zwane dalej „Rozporządzeniem” wyodrębnia instalacje ze względu na ich rodzaj oraz zainstalowaną moc, ale także dzieli je ze względu na cenę referencyjną. Dlatego też najpierw aukcje OZE odbyły się dla wytwórców energii w mikroinstalacjach i mikroinstalacjach zmodernizowanych. Kolejno aukcje odbyły się dla wytwórców energii w instalacjach nowych i zmodernizowanych.

Ilość energii, którą sprzedano w drodze aukcji nie jest znacząca w stosunku do oferowanej, gdyż w najlepszym przypadku była to ¼ ilości energii wystawionej na aukcji. Dla mikroinstalacji energię sprzedano tylko dla biogazu rolniczego (także w kogeneracji). W tym przypadku dla instalacji o mocy do 500 kW, Od 500 kW do 1 MW oraz powyżej 500 kW. Bardziej optymistycznie sytuacja ukształtowała się w stosunku do instalacji nowych i zmodernizowanych. Sprzedano 975 000 MWh biogazu z odpadów i ścieków, tyle samo MWh dla instalacji pozyskujących energię z biomasy, układów hybrydowych, termicznego przekształcania odpadów oraz spalania wielopaliwowego oraz ok. 90 mln MWh energii z wiatru na lądzie i fotowoltaiki (w instalacjach o mocy do 1 MW oraz powyżej 1 MW).

Maksymalne ceny sprzedaży energii ukształtowane w wyniku aukcji były we wszystkich przypadkach niższe od limitów cenowych wskazanych w Rozporządzeniu. Przykładowo dla biogazu rolniczego (także w kogeneracji) wynosiły 664,49 zł/MWh, przy limicie 700 zł/MWh, dla „wiatru onshore” i fotowoltaiki, które były w jednym koszyku aukcyjnym – w pierwszej aukcji max. 233,29 zł/MWh, przy limicie 365 zł/MWh, a w drugiej aukcji – max. 327 zł/MWh, przy limicie 385zł/MWh. Co stanowi dla odbiorców końcowych optymistyczną prognozę na przyszłość, stopniowego spadku cen energii.

Porównując wyniki aukcji OZE dla źródeł o mocy powyżej 1 MW (w koszyku dla elektrowni wiatrowych oraz farm solarnych) z cenami kontraktów terminowych „base” (notowania TGE z 27.01.2020) należy zauważyć, iż ceny osiągnięte w aukcjach były ok. 15-17% niższe w poszczególnych latach niż ceny w kontraktach giełdowych, co przedstawia poniższy wykres.

Wykres. 1

Nie oznacza to jeszcze, że możemy liczyć na zasadnicze obniżenie cen na rynku hurtowym w krótkiej perspektywie, ponieważ zastąpienie węgla przez OZE będzie następowało sukcesywnie i do czasu powstania ekonomicznie akceptowalnej technologii magazynowania energii z OZE nie będzie w pełni możliwe. Jednak zakładając, że w wyniku reformy systemu handlu emisjami EU ETS koszty uprawnień do emisji CO₂będą utrzymywać się trwale powyżej 20 EUR/t, powinniśmy dążyć do możliwie jak najszybszego obniżenia emisyjności naszego miksu paliwowego, który przy obecnym poziomie (ok. 78% energii elektrycznej wytworzonej z węgla) będzie sytuował Polskę w gronie państw z najwyższymi kosztami produkcji energii. Taki stan rzeczy będzie powodował presję na wzrost importu energii, co z kolei przełoży się na obniżenie czasu pracy polskich elektrowni systemowych i zwiększenie kosztu krańcowego ich produkcji. Ta sytuacja ma już miejsce, co potwierdzają wstępne dane opublikowane przez PSE SA, wg których saldo wymiany energii elektrycznej Polski w roku 2019 wyniosło ok. 10,4 TWh netto z importu [7], co jest poziomem historycznie rekordowym.

Wprowadzenie nowego sytemu wsparcia dla OZE ma na celu pobudzić inwestycje w źródła odnawialne w Polsce, a więc jest nadzieja, że nie staniemy się w przyszłości jedynie importerem netto energii z OZE. Umowy sprzedaży energii w aukcjach z 2019 r. zostały podpisane na co najmniej kilka lat, a w niektórych przypadkach nawet do 2037 r. Zauważyć można, że udział odnawialnych źródeł energii będzie się zwiększał z każdym rokiem. Wyniki sprzedanej energii z OZE wskazują, że jej ilość będzie wzrastała z każdym rokiem. Z analizy zakontraktowanej energii na aukcjach 2019 wynika, że najbardziej odczuwalna zmiana nastąpi w 2021 r. w stosunku do 2020 r., kiedy to ilość energii z OZE zwiększy się 8 krotnie w stosunku do roku poprzedzającego, a potem odpowiednio w 2022 r. zwiększy się 4 krotnie w porównaniu do 2021 r co wynika głównie z cyklu przygotowania nowych inwestycji. W kolejnych latach, aż do 2037 r. udział OZE będzie systematycznie wzrastał. Po kontraktacji nowych wolumenów energii w aukcjach planowanych na 2020 te ilości jeszcze się zwiększą. Nowy system aukcyjny należy ocenić jako wzmacniający konkurencję między wytwórcami oraz gwarantujący stabilność tych inwestycji. Cena sprzedaży energii z OZE będzie coraz bardziej atrakcyjna dla odbiorcy końcowego w porównaniu do cen na rynku hurtowym, co przekłada się na wzrastające zainteresowanie energetyką odnawialną, a docelowo brakiem potrzeby udzielania dalszego wsparcia przez państwo temu sektorowi.

Podsumowując należy zauważyć, że wprowadzenie stabilnego wsparcia rozwoju odnawialnych źródeł energii należy odczytywać jako pozytywny zwiastun wpisania się Polski w kierunek nakreślony w celach Europejskiego Zielonego Ładu. Choć nie mamy jeszcze całkowitej pewności, jak system aukcyjny będzie wyglądał w 2020 r. to projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie maksymalnej ilości i wartości energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii, która może zostać sprzedana w drodze aukcji w 2020 r. (przyjęty przez Radę Ministrów 31 grudnia 2019 r. w trybie obiegowym) pozwala sądzić, że trend wzrostu udziału OZE w miksie paliwowym Polski będzie kontynuowany, przy jednoczesnym wzroście atrakcyjności cenowej tej energii [8]. Chociaż wolumeny sprzedaży energii na aukcjach 2019 nie powodują jeszcze znaczącej zmiany naszego miksu, to należy pamiętać, że system aukcyjny w Polsce dopiero się rozwija. Konieczne jest, by potencjał rozwoju OZE w Polsce był jak najlepiej wykorzystany, a cele ilościowe udziału OZE w miksie powinny mieć charakter prawnie wiążącego obowiązku. Natomiast idee wyrażone w Europejskim Zielonym Ładzie stanowią wyznacznik dalszych działań w imię hasła przewodniego szczytu w Brukseli „do no harm” tzn. „nie szkodzić”. W Zielonym Ładzie podkreślono, że odnawialne źródła energii będą odgrywać kluczową rolę, a priorytetem będzie morska energetyka wiatrowa (strategia jej rozwoju ma zostać opracowana w tym roku). Wprawdzie aukcje dla inwestycji „offshore” w Polsce nie zostały rozstrzygnięte w minionym roku, ale z pewnością opublikowanie 15 stycznia 2020 r. przez Ministerstwo Aktywów Państwowych projektu ustawy o promowaniu wytwarzania energii w morskich farmach wiatrowych, daje szanse na uruchomienie wsparcia dla tej technologii w przyszłości. Znajdujący się obecnie na etapie opiniowania projekt nowej legislacji dla morskiej energetyki wiatrowej stanowi pozytywny sygnał dla kilkunastu zgłoszonych już projektów inwestycji „offshore”, a także wyznacznik priorytetów polskiej energetyki na najbliższy rok.

Strategicznym celem dla Polski przed czerwcowym szczytem Rady Europejskiej jest sformułowanie takiej propozycji transformacji energetyki, która zostanie zaakceptowana w UE i pozwoli nam proporcjonalnie w największym stopniu wykorzystać środki z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, gdyż fundamentalnie mamy ku temu podstawy posiadając jeden z najbardziej emisyjnych miksów energetycznych w całej Europie. Środki z Just Transition Fund mogą stać się dla Polski tym, czym w latach dziewięćdziesiątych były dotacje z Funduszu Spójności na rozwój infrastruktury. Mamy mocne argumenty, aby zawalczyć o największą porcję „tortu finansowego” na transformację energetyki, a jeśli to się uda, będziemy mogli stworzyć kompleksową ofertę dla branży, która pozwoli zmienić polską energetykę na lepsze, jednocześnie zabezpieczając przyszłość jej pracowników oraz ich rodzin.

Aleksandra Pinkas
Remigiusz Nowakowski

DISE

[1] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Europejski Zielony Ład, COM/2019/640 final

[2] Załącznik do Komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Europejski Zielony Ład, COM/2019/640 final

[3] Clean Air Act (42 U.S.C. 7545(o)(9))

[4] 13th Five Year Plan for the development of renewable energy by the National Development and Reform Commission NDRC Energy [2016] No. 2619

[5] Posiedzenie Rady Europejskiej (12 grudnia 2019 r.) – Konkluzje, EUCO 29/19, 2019

[6] M. Stoczkiewicz, A. Śniegocki (red.), Subsydia: Motor czy hamulec polskiej transformacji energetycznej? Analiza pomocy publicznej dla elektroenergetyki w Polsce, ClientEarth 2019

[7] https://wysokienapiecie.pl/25624-szybko-rosnie-import-energii-z-czech-niemiec-litwy/

[8] Szczegółowe informacje dotyczących projektowanego Rozporządzenia aukcyjnego OZE w naszym poprzednim artykule Nowy system aukcji OZE w Polsce https://www.cire.pl/item,190520,2,0,0,0,0,0,nowy-system-aukcji-oze-w-polsce.html

Clusters as a driving force of energy transformation in Lower Silesia

administrator — Fri, 24 Jan 2020 09:28:36 +0000

Rola klastrów energetycznych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii to główne tematy konferencji pt. „Klaster energetyczny na rzecz ochrony klimatu jako czynnik nowej polskiej strategii klimatyczno-energetycznej”, która miała miejsce 16 stycznia w Gaju Oławskim na terenie Energetycznego Klastra Oławskiego EKO.

Merytoryka konferencji zorganizowanej przez Dolnośląski Instytut Studiów Energetycznych oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w partnerstwie z TAURON S.A, skoncentrowała się na szerokim spektrum zagadnień związanych z energetyką rozproszoną oraz innowacyjnych trendach w energetyce.

Wiceminister klimatu Ireneusz Zyska, który był jednym z zaproszonych gości podkreślił, że głównym celem Ministerstwa Klimatu jest obecnie prowadzenie skutecznych działań, które realnie wpłyną na poprawę jakości powietrza, obniżą poziom emisji gazów cieplarnianych oraz zdynamizują rozwój OZE w Polsce.

— Jesteśmy w momencie przygotowywania nowej polityki klimatyczno-energetycznej, która ma ogromne znaczenie – mówił Ireneusz Zyska podczas konferencji. Jak zaznaczył, stopniowe odchodzenie od energetyki scentralizowanej w stronę energetyki rozproszonej jest ogólnoświatowym trendem, który rozwija się dzięki rozwojowi nowych technologii wytwarzania. Dzięki temu energetyka konwencjonalna zastępowana jest energetyką pochodzącą ze źródeł OZE.

Dolny Śląsk nieprzypadkowo jest regionem, z którym wiązane są największe nadzieje na udaną transformację. Nasze województwo plasuje się bowiem w czołówce, jeśli chodzi o wykorzystanie środków na realizację zadań związanych z odnawialnymi źródłami energii.

Globalne trendy na krajowym podwórku

Globalne działania zaczynają się na naszym podwórku. Takiego właśnie zdania jest Andrzej Jeżewski, prezes Promet Plast, lider Energetycznego Klastra Oławskiego oraz organizator konferencji.

W Polsce istnieje 66 pilotażowych klastrów energetycznych. Na samym Dolnym Śląsku działa obecnie 6 klastrów. – Myślę, że nie będzie przesadą stwierdzenie, że jako województwo możemy pretendować do miana krajowego centrum energetyki odnawialnej – mówi Andrzej Jeżewski lider Energetycznego Klastra Oławskiego EKO. – Mamy ku temu wszystkie predyspozycje – dodaje.

Energetyczne Klaster Oławski EKO powstał dwa lata temu, a sygnatariuszami porozumienia byli: Gmina Oława, Miasto Oława, Starostwo Powiatowe, Tauron Energia, Promet Plast s.c, Metalerg sp. z o.o.

— W klastrze oławskim rozwijamy różne technologie po to by działającym dziś 66 klastrom pokazać jaki rodzaj technologii będzie tą najlepszą i z pełnym przekonaniem mogę powiedzieć, że będzie to technologia wodorowa – mówił Andrzej Jeżewski.

— Nie da się zatrzymać zmian w energetyce wynikających z globalnych megatrendów aktami prawnymi lub regulacją sektora. Globalne megatrendy ukształtują energetykę przyszłości również w Polsce – mówił Remigiusz Nowakowski, prezes Dolnośląskiego Instytutu Studiów Energetycznych. Argumentował on, że nawet jeżeli mamy swoje lokalne uwarunkowania i specyfikę, musimy bardzo mocno uwzględniać to, co dzieje się na zewnątrz, jakie trendy mają miejsce w energetyce oraz przewidywać i wykorzystywać możliwości, które się tam pojawiają, a nie nadganiać tempo, które dyktuje czołówka.

— Bardzo ważna jest rola lokalnych samorządów. To jest kwestia wydawanych pozwoleń, kwestia lokalizacji na tego typu inwestycje, bardzo ważna jest rola lokalnych operatorów, do których instalacje sieci energetycznych, te instalacje są przyłączane — stwierdził Remigiusz Nowakowski z Dolnośląskiego Instytutu Studiów Energetycznych.

— Strategia klimatyczna Polski polega przede wszystkim na przechodzeniu na niskoemisyjną gospodarkę, jak największą neutralność klimatyczną i jak największe zastosowanie jak najbardziej efektywnych urządzeń technologicznych w przemyśle i gospodarstwach domowych – mówił Artur Michalski z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Dolny Śląsk plasuje się w czołówce, jeśli chodzi o wykorzystanie środków na realizację zadań związanych z odnawialnymi źródłami energii.

— Chcielibyśmy, aby na Dolnym Śląsku powstała dolina elektromobilności – obszar gospodarczy, którego inteligentną specjalizacją jest elektromobilność. To również napędy hybrydowe, pojazdy niskoemisyjne, napędy wodorowe, ogniwa wodorowe. Zależy nam, aby właśnie tutaj koncentrowały się firmy globalne, które będą produkować elementy w zakresie powstawania takich pojazdów – stwierdził wiceminister Zyska.

DISE

Distributed energy as the future of the sector and a remedy for electricity price increases

administrator — Thu, 19 Dec 2019 11:31:47 +0000

Nie wytwarzanie, a magazynowanie wyprodukowanej energii jest teraz największym wyzwaniem. Klastry energetyczne są przyszłością i motorem napędowym polskiej transformacji. A duże spółki energetyczne już teraz powinny angażować się w projekty klastrowe mając na uwadze przyszłe zarządzanie ruchem sieci dystrybucyjnych.

O przyszłości klastrów energetycznych, a także ich roli i miejscu w procesie transformacyjnym debatowali w trakcie IV Forum Przemysłowego w Karpaczu eksperci oraz praktycy branży energetycznej.

Koncepcja klastra energii pojawiła się w nowelizacji ustawy o OZE z 2016 roku. Klaster z definicji to pewna platforma, umożliwiająca równoważenie lokalnego wytwarzania i konsumowania energii, na terenie – jak mówi ustawa o OZE – pięciu gmin albo jednego powiatu. Obecnie mamy 66 takich struktur klastrowych w kraju. Jednym z nich jest Energetyczny Klaster Oławski Eko na podstawie którego dyskutowano o kierunkach rozwoju energetyki rozproszonej w Polsce.

Obecna zainstalowana moc wytwórcza jednostek OZE w Klastrze Oławskim to 10,4 MW. A w ramach planowanych inwestycji w fotowoltaikę, trigenerację oraz elektrownię wiatrową ma docelowo zwiększyć się jeszcze do 60 MW do końca 2021 roku.

— Dzisiaj Klaster Oławski buduje idee zaopatrzenia dużych jednostek odbiorczych, strefy ekonomiczne. Bazujemy na tym, że jeżeli poradzimy sobie ze strefami ekonomicznymi to lokalny prosument nie będzie dla nas problemem jeżeli chodzi o zaopatrzenie — mówił Andrzej Jeżewski, lider Energetycznego Klastra Oławskiego.

Jedną z pierwszych technologii którą jako pierwszy w Polsce będzie wdrażać Oławski Klaster jest technologia wodorowa. — To będzie przyszłość energetyki i ona będzie opierała się na tym ile wodoru będziemy mogli zgromadzić i wykorzystać wtedy będziemy niezależni energetycznie — mówił Jeżewski.

— Nie ilość jednostek wytwórczych jest dzisiaj ważna, a to ile tej energii jesteśmy w stanie zmagazynować – dodał.

— Klastry energetyczne to pilotażowe projekty, które finalnie mają być gotowymi produktami do zaimplementowania na innych obszarach kraju — mówił w trakcie dyskusji prof. Waldemar Skomudek z Politechniki Opolskiej.

Czy i kiedy w ogóle będziemy w stanie powiedzieć, że klastry energetyczne zapewnią nam bezpieczeństwo energetyczne? Według ekspertów tak i to w niedalekiej przyszłości, ale tylko wtedy kiedy równolegle z inwestycjami budowy nowych instalacji OZE będziemy budowali magazyny energii. — Bezpieczeństwo energetyczne to w przypadku klastra nie powinno być samodzielne utrzymanie się przez kilkanaście minut tylko kilkanaście dni – mówił Skomudek.

Energia pochodzące ze słońca czy z wiatru to jedne ze źródeł wytwórczych natomiast stopień zmagazynowania i możliwości zmagazynowania tej energii będzie elementem dywersyfikacji.

Według ekspertów rozbudowujące się struktury klastrowe powinny być dziś języczkiem uwagi dużych koncernów energetycznych.

— PSE poinformowały niedawno, że mamy już 1GW podłączonych do systemu indywidualnych instalacji fotowoltaicznych. Oznacza to kompletną zmianę filozofii prowadzenia przyszłości ruchu sieci. To jest na razie pierwszy krok, tempo wzrostu wykładniczego, pojawia się kwestia zapotrzebowania na energię dla infrastruktury ładowania samochodów elektrycznych, magazyny energii etc. To wszystko powoduje, że może pojawić się ryzyko powstania kosztów osieroconych u operatorów systemów dystrybucyjnych i my już dzisiaj musimy rozsądnie planując, mieć te wszystkie kwestie na uwadze – mówił Remigiusz Nowakowski, prezes DISE. — Oznacza to konieczność włączania się dużych koncernów w projekty klastrowe. To nie jest tak, że klastry stoją gdzieś z boku i się rozwijają. Mamy dziś realną szansę żeby angażować się w te inwestycje i bilansować swoje nakłady i przyszłe koszty związane z utrzymaniem infrastruktury – dodał.

Dobrze radzimy sobie z wytwarzaniem energii, ale należy pamiętać, że tą wytworzona energię należy też zbilansować. Stoimy więc przed nowymi wyzwaniami. — Nie sztuką jest wyprodukować energię, ale poradzić sobie z jej bilansowaniem, inaczej będzie to tylko poniesiony koszt — mówił Skomudek.

W czasie debaty poruszono także zagadnienie wirtualnej elektrowni. — Systemy informatyczne zarządzane przez sztuczną inteligencję są w stanie dzisiaj bilansować potrzeby klastrów. Oczywiście magazyny energii znacznie usprawnia cały ten proces — mówił Roman Gabrowski z Tauron Ekoenergia. — Bez wątpienia systemy informatyczne proponowane dla klastrów energetycznych i ten wypróbowany w klastrze oławskim są w stanie bilansować
i zarządzać energią. Cały czas musimy korzystać jeszcze z rynku energii, a dzięki systemom wiemy jaką ilość energii dokupić z rynku póki te technologie magazynowe nie będą wystarczające. W momencie nadwyżki energetycznej w klastrze natomiast system będzie decydował czy warto sprzedać czy może cena jest za niska i nie opłaca się sprzedawać, a warto tą energię zmagazynować – wyjaśnił Gabrowski.

— Wiemy w jakim kierunku będzie szła energetyka najbliższych dziesięcioleci i ten głos powinien dziś dotrzeć do rządzących – podsumował dyskusję prof. Waldemar Skomudek.